Borsa İstanbul denince akla gelen ilk kalelerden, sanayimizin tartışmasız devi, benim tabirimle "Kocaoğlan" Tüpraş'ı (TUPRS) masaya yatırıyoruz.
2025 yılı 3. çeyrek finansalları ve son KAP bildirimleri ışığında gördük ki; şirket sadece petrol işleyen bir rafineri değil, adeta nakit basan bir darphaneye dönüşmüş durumda.
Gelin, Tüpraş'ın röntgenini "Nakit", "Değer" ve "Gelecek" başlıklarında birlikte çekelim.
1. Finansal Yapı: Nakit İçinde Yüzen Dev
Bilançolarda en sevdiğim kalem "Net Borç"tur. Borçlu şirket faizle boğuşurken, nakit zengini şirket krizleri fırsata çevirir. Tüpraş'ın son bilançosunda gördüğüm rakam ise gerçekten etkileyici.
Nakit Durumu:
Net Borç: -74.4 Milyar TL
(Finansal okuryazarlık notu: Net borcun eksi olması, şirketin borcundan daha fazla nakdi olduğu, yani Net Nakit pozisyonunda olduğu anlamına gelir.)
Bir önceki çeyrekte bu rakam 48.9 Milyar TL idi. Kocaoğlan sadece 3 ayda nakit pozisyonunu %52 artırmış.
Toplam Aktifler: 610 Milyar TL'ye dayandı.
Özkaynaklar: 343 Milyar TL.
Bu bilanço; finansal riskin sıfıra yakın olduğunu, temettü dağıtımı veya stratejik yatırımlar (Sürdürülebilir Havacılık Yakıtı - SAF gibi) için elinin çok güçlü olduğunu haykırıyor. Fitch Ratings'ten alınan "AAA (tur)" notu da bu gücün tescili.
2. Kârlılık: Ciro Düşse de Kâr Artıyor
2025/09 döneminde net satışlarda yıllık bazda bir miktar daralma (%16 civarı) görsek de, şirket kârlılığını artırmayı başarmış.
Net Kâr (Çeyreklik): 12.16 Milyar TL
Değişim: Bir önceki çeyreğe göre %37, geçen yılın aynı dönemine göre %18 artış.
FAVÖK Marjı: %9.19 seviyesine yükseldi.
Satışların düştüğü bir ortamda net kârı ve marjları artırabilmek, operasyonel verimliliğin ve stok yönetiminin (inventory management) başarısını gösterir.
3. Değerleme: Defter Değerine Yakın İşlem Görüyor
Piyasa bu nakit gücünü nasıl fiyatlıyor? İşte analizin en can alıcı noktası burası.
PD/DD (Piyasa Değeri / Defter Değeri): 1.05
Bu oran ne demek? Tüpraş gibi bir devi, neredeyse tasfiye değerinden (özkaynaklarından) satın alabiliyorsunuz demek. Piyasa; şirketin marka değerini, pazar hakimiyetini ve gelecek potansiyelini neredeyse "bedava"ya veriyor, sadece elindeki varlıkların fiyatını ödüyor.
F/K (Fiyat/Kazanç): 16.30. Tarihsel ortalamalara göre biraz yüksek görünse de, devasa nakit pozisyonu (FD/FAVÖK: 6.62) bu çarpanı makul kılıyor.
Temettü Verimi: %5.70 - %6.70 bandında. Düzenli nakit akışı (pasif gelir) arayanlar için hala cazip bir liman.
4. Teknik Görünüm: Boğalar Yoruldu mu?
Temel veriler harika ama teknik analiz bize kısa vadeli bir uyarı veriyor.
Momentum: Hissenin son 1 yıllık getirisi %71.45 (BIST 100'ün %27 getirisini ezip geçmiş).
İndikatörler: RSI (79) ve CCI (121) şu an "aşırı alım" bölgesinde.
Hareketli Ortalamalar: Fiyat (226.90 TL), hem 50 günlük (191.7) hem de 200 günlük (153.8) ortalamaların üzerinde.
Trend net bir "Boğa" piyasası olsa da, aşırı alım bölgesi kısa vadeli bir soluklanma veya düzeltme ihtimalini masada tutuyor.
5. Kontrol Listemle TUPRS Analizi
Yatırım kararımı netleştiren 4 soruluk testimin sonuçları:
✅ Soru 1: Yönetim Güvenilir mi?
Cevap: EVET. Arkasında Türkiye'nin en büyük grubu Koç Holding var. Şeffaflık ve kurumsal yönetim konusunda içerisi tam şampiyonlar ligi :)
✅ Soru 2: Gelecekte İşleri Daha İyi Olacak mı?
Cevap: EVET. Petrol çağı bitiyor gibi görünse de Tüpraş, "Stratejik Dönüşüm Planı" ile bir enerji devine dönüşüyor. Yeşil hidrojen ve havacılık yakıtı yatırımlarını finanse edecek 74 Milyar TL nakdi var.
✅ Soru 3: Hisse Makul Değerlemede mi?
Cevap: EVET. PD/DD oranının 1.05 olması, hissenin neredeyse özkaynak değerinden işlem gördüğünü gösteriyor. Bu kadar kârlı bir şirket için oldukça iskontolu.
✅ Soru 4: Endeks Yönü Destekliyor mu?
Cevap: EVET (Pozitif Ayrışma). Endeksin 3 katı getiri sağlamış. Belirsizlik dönemlerinde yatırımcı "Kocaoğlan"a sığınır.
Harika, bir "Seyir Defteri"nin en önemli sayfası, fırtına uyarılarının olduğu sayfadır. Tüpraş gibi bir devi incelerken sadece kasadaki paraya bakıp riskleri görmezden gelmek, "Bay Pusula"ya yakışmaz.
Aşağıdaki bölümü, blog yazısının "5. Kontrol Listem" ile "Sonuç" başlıklarının arasına ekleyebilirsin. Bu bölüm, yazını hamasetten uzaklaştırıp tam profesyonel bir analiz raporuna dönüştürecektir.
6. Madalyonun Diğer Yüzü: Riskler ve Tehditler
Tüpraş her ne kadar finansal bir kale olsa da, hiçbir gemi batmaz değildir. Yatırım tezimi oluştururken masada tuttuğum, "ne olursa işler ters gider?" sorusunun cevapları şunlar:
🔴 Kısa Vadeli Risk: Teknik Düzeltme ve Stok Etkisi
Hisse son bir yılda endeksin çok üzerinde (%71) getiri sağladı. Teknik indikatörlerin (RSI: 79) aşırı ısınmış olması, kısa vadede bir "kâr realizasyonu" (düzeltme) ihtimalini güçlendiriyor. Ayrıca Brent petrol fiyatlarındaki ani aşağı yönlü hareketler, bir sonraki çeyrekte şirketin bilançosuna "Stok Zararı" olarak yansıyabilir. Petrol fiyatı düştüğünde, eldeki pahalı stok kârlılığı geçici olarak baskılar.
🟡 Orta Vadeli Risk: Ürün Marjları (Crack Margins)
Bir rafinerinin kârını belirleyen asıl şey, ham petrol fiyatı değil, "Ürün Marjı"dır (Ham petrol ile benzin/dizel arasındaki fiyat farkı). Küresel ekonomide yaşanabilecek bir resesyon veya yavaşlama, sanayi üretimini ve taşımacılığı vurursa, dizel ve jet yakıtı talebi düşer. Bu da Tüpraş'ın o muazzam kâr marjlarının (Crack Margins) daralmasına ve nakit akışının yavaşlamasına neden olabilir.
⚫ Uzun Vadeli Risk: Yeşil Dönüşüm ve Elektrikli Gelecek
En büyük stratejik tehdit budur. Dünya hızla elektrikli araçlara (EV) ve yenilenebilir enerjiye kayıyor. Fosil yakıtlara olan talebin önümüzdeki 10-20 yıl içinde zirve yapıp düşüşe geçmesi bekleniyor. Tüpraş'ın açıkladığı "Stratejik Dönüşüm Planı" (Yeşil Hidrojen, SAF vb.) çok iddialı olsa da, bu dönüşümün başarısı ve zamanlaması hala bir uygulama riskidir. Şirket, petrol sonrası çağa ayak uyduramazsa, bugünkü değerlemeler anlamsız kalabilir.
Sonuç
Tüpraş; -74.4 Milyar TL Net Borç (Nakit) pozisyonuyla Borsa İstanbul'un en likit bilançolarından birine sahip. PD/DD oranının 1.05 seviyesinde olması, bu finansal kaleyi makul fiyata alma fırsatı sunuyor.
Teknik göstergeler kısa vadede bir soluklanma olabileceğini işaret etse de; Koç Holding güvencesi, stratejik dönüşüm vizyonu ve temettü potansiyeli uzun vadeli hikayeyi canlı tutuyor.
Kazancımız bereketli olsun, sağlıcakla ve kazançla kalın.
Yasal Uyarı: Bu yazı, genel yatırım tavsiyesi değildir. Yalnızca kişisel analizlerimi, güncel veriler ışığındaki gözlemlerimi ve yatırım tezimi yansıtmaktadır. Herhangi bir yatırım kararı almadan önce kendi araştırmanızı yapmanız şarttır.
Yorumlar
Yorum Gönder